Wie zoekt op ACT therapie, komt al snel bij Je Moet Niks terecht. En dan is de vraag logisch: is dit ACT therapie? Ben ik hier op de goede plek?
Mensen lezen ergens dat ACT therapie helpt bij stress, bij piekeren, bij dat gevoel nooit genoeg te zijn. Ze typen het in bij Google en ze willen weten wat ze bij ons kunnen verwachten.
Mijn antwoord is altijd hetzelfde. Ja en nee.
Ja, omdat ACT voor mij het begin was. Nee, omdat wat we bij Je Moet Niks doen geen ACT therapie is. Het is helemaal geen therapie. En waarom dat zo is, is misschien wel het belangrijkste wat ik je over onze methode kan vertellen.
Waar het begon: ACT therapie
ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het is in de jaren tachtig ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven Hayes, en het idee erachter is mooi eenvoudig. Lastige gedachten en gevoelens horen bij mens zijn. Het probleem is niet dat je ze hebt. Het probleem is hoeveel van je leven opgaat aan ze kwijt willen raken.
ACT is onderzocht in honderden studies. Het werkt. Het is de wetenschappelijke basis onder alles wat we bij Je Moet Niks doen.
Ik heb dus niets tegen ACT therapie. Ik heb er veel aan te danken.
Maar ACT heeft ook een nadeel.
Waar ACT therapie ophoudt
ACT is behoorlijk complex. Het spreekt de taal van de psychologie: psychologische flexibiliteit, defusie, het zelf als context, waardengericht handelen. Voor een psycholoog is die taal precies. Voor de meeste mensen is ze lastig te begrijpen, en nog lastiger om toe te passen in het dagelijks leven.
Want wat doe je ermee op dinsdagochtend, met een volle mailbox en een kind dat zich niet wil aankleden? Die woorden zijn gemaakt voor de spreekkamer. Niet voor thuis.
En er was nog iets.
Niemand wordt op een dinsdag moe wakker en denkt: ik moet aan mijn psychologische flexibiliteit werken. Mensen denken: ik ben moe. Ik snauw tegen iedereen. Ik weet niet meer wat ik wil. Ze hebben geen stoornis. Ze missen een paar vaardigheden die niemand ze ooit heeft geleerd.
Daarom veranderde voor mij de vraag.
Niet: welke therapie heeft deze persoon nodig?
Maar: welke vaardigheden mist deze persoon, en hoe maak ik ze zo eenvoudig dat ze een dinsdagochtend overleven?
De stap na ACT therapie
Dat is de stap die ik heb gezet. Niet door de woorden van ACT te versimpelen. Iets anders: de principes eronder nemen en vertalen naar dingen die je echt kunt doen. Waar ACT spreekt over psychologische processen, wilde ik spreken over praktische vaardigheden. Waar ACT over behandelen gaat, wilde ik het over trainen hebben.
Het resultaat is het Model voor Mentale Fitheid. Het is het fundament onder Je Moet Niks en onder het boek met dezelfde naam.
Het rust op vier pijlers, en ik merk dat de meeste mensen ze meteen herkennen.
Aandacht. Bewust opmerken wat er nú gebeurt, in plaats van leven op de automatische piloot.
Zelfwaardering. Weten dat je waardevol bent, los van wat je presteert of voor anderen doet.
Acceptatie. Ruimte maken voor wat er is, ook als het ongemakkelijk is. Juist dan ontstaat beweging.
Richting. Ontdekken wat jij belangrijk vindt en daar stap voor stap naar durven leven.
En op die pijlers staan zes vaardigheden. Opmerken wat je brein en lichaam automatisch doen. Benoemen wat je denkt, voelt en nodig hebt. Bevestigen van jezelf, in plaats van jezelf ondermijnen. Verbinden met wat en wie belangrijk voor je is. Bijsturen, bewust opnieuw richting kiezen. Belonen, zodat je brein het de volgende keer weer doet.
Zes dingen. Elk klein genoeg om vandaag te oefenen.
Waarom het training is, en geen therapie
Misschien merk je het verschil al.
Therapie begint bij een klacht en werkt naar herstel. Wij stellen geen diagnose en we behandelen niet. Een training begint bij jou en werkt naar sterker worden. Er hoeft niets mis met je te zijn. Je traint je lichaam voordat je buiten adem bent. Met je hoofd kan dat ook.
Dat betekent ook dat het voor iedereen is. Niet alleen voor mensen die vastlopen. Ook voor degene met het volle leven die af en toe toch voelt: dit is het niet helemaal.
Onze filosofie past in één zin. Niet mensen repareren, maar sterker maken.
En als het echt zwaar is, zeg dat dan tegen een psycholoog. Dat sluit een training niet uit. Het gaat vaak juist goed samen.
Oefen vandaag één vaardigheid
Kies vandaag één moment waarop je merkt dat je gespannen, geïrriteerd of moe bent. Stop heel even. Zeg in gewone woorden tegen jezelf wat er is. “Ik merk dat ik moe ben en dat ik wil dat iedereen even stil is.”
Meer niet. Je lost niets op. Je merkt op en je benoemt.
De meeste mensen slaan die stap over. En het is waar al het andere begint.
Je moet niks
Dus nee, dit is geen ACT therapie.
Je hoeft niet in therapie. Je hoeft geen probleem te hebben. Je hoeft geen psychologie te begrijpen.
Je zou alleen een paar vaardigheden kunnen leren die niemand je ooit heeft geleerd.
Wil je weten of dat bij je past? Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek met een trainer bij jou in de buurt.
Stop met moeten. Start met trainen.
