Je Moet Niks logo
← Alle artikelen

ACT therapie: waarom ik er een stap verder mee ging

Illustratie: een groep van vijf mensen wandelt pratend over een slingerend pad richting de opkomende zon

Wie zoekt op ACT therapie, komt al snel bij Je Moet Niks terecht. En dan is de vraag logisch: is dit ACT therapie? Ben ik hier op de goede plek?

Mensen lezen ergens dat ACT therapie helpt bij stress, bij piekeren, bij dat gevoel nooit genoeg te zijn. Ze typen het in bij Google en ze willen weten wat ze bij ons kunnen verwachten.

Mijn antwoord is altijd hetzelfde. Ja en nee.

Ja, omdat ACT voor mij het begin was. Nee, omdat wat we bij Je Moet Niks doen geen ACT therapie is. Het is helemaal geen therapie. En waarom dat zo is, is misschien wel het belangrijkste wat ik je over onze methode kan vertellen.

Waar het begon: ACT therapie

ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het is in de jaren tachtig ontwikkeld door de Amerikaanse psycholoog Steven Hayes, en het idee erachter is mooi eenvoudig. Lastige gedachten en gevoelens horen bij mens zijn. Het probleem is niet dat je ze hebt. Het probleem is hoeveel van je leven opgaat aan ze kwijt willen raken.

ACT is onderzocht in honderden studies. Het werkt. Het is de wetenschappelijke basis onder alles wat we bij Je Moet Niks doen.

Ik heb dus niets tegen ACT therapie. Ik heb er veel aan te danken.

Maar ACT heeft ook een nadeel.

Waar ACT therapie ophoudt

ACT is behoorlijk complex. Het spreekt de taal van de psychologie: psychologische flexibiliteit, defusie, het zelf als context, waardengericht handelen. Voor een psycholoog is die taal precies. Voor de meeste mensen is ze lastig te begrijpen, en nog lastiger om toe te passen in het dagelijks leven.

Want wat doe je ermee op dinsdagochtend, met een volle mailbox en een kind dat zich niet wil aankleden? Die woorden zijn gemaakt voor de spreekkamer. Niet voor thuis.

En er was nog iets.

Niemand wordt op een dinsdag moe wakker en denkt: ik moet aan mijn psychologische flexibiliteit werken. Mensen denken: ik ben moe. Ik snauw tegen iedereen. Ik weet niet meer wat ik wil. Ze hebben geen stoornis. Ze missen een paar vaardigheden die niemand ze ooit heeft geleerd.

Daarom veranderde voor mij de vraag.

Niet: welke therapie heeft deze persoon nodig?

Maar: welke vaardigheden mist deze persoon, en hoe maak ik ze zo eenvoudig dat ze een dinsdagochtend overleven?

De stap na ACT therapie

Dat is de stap die ik heb gezet. Niet door de woorden van ACT te versimpelen. Iets anders: de principes eronder nemen en vertalen naar dingen die je echt kunt doen. Waar ACT spreekt over psychologische processen, wilde ik spreken over praktische vaardigheden. Waar ACT over behandelen gaat, wilde ik het over trainen hebben.

Het resultaat is het Model voor Mentale Fitheid. Het is het fundament onder Je Moet Niks en onder het boek met dezelfde naam.

Het rust op vier pijlers, en ik merk dat de meeste mensen ze meteen herkennen.

Aandacht. Het vermogen om je aandacht bewust te reguleren.

Zelfwaardering. De relatie met jezelf, die tot uiting komt in hoe je met jezelf omgaat, hoe je bij jezelf blijft en hoe je ruimte geeft aan wat vanuit jou ontstaat.

Acceptatie. Het vermogen om ruimte te laten voor wat je ervaart, zonder dat die ervaring eerst hoeft te veranderen om verder te kunnen.

Richting. Wie en wat voor jou belangrijk is en hoe dat terugkomt in de manier waarop je leeft.

En op die pijlers staan zes vaardigheden. Opmerken: bewust waarnemen wat er op dit moment in jou en om je heen gebeurt. Belonen: wat je opmerkt bewust laten meetellen, met een simpel ‘Goed dat ik het zie.’ Benoemen: woorden geven aan wat je op dat moment denkt, voelt of ervaart. Bevestigen: erkennen wat je op dit moment ervaart, zonder dat het eerst anders hoeft te zijn. Verbinden: je verbinden met wie en wat voor jóu belangrijk is en dit concreet maken in wat je doet. Bijsturen: opnieuw kiezen voor gedrag dat past bij wie en wat voor jou belangrijk is.

Zes dingen. Elk klein genoeg om vandaag te oefenen.

Waarom het training is, en geen therapie

Misschien merk je het verschil al.

Therapie begint bij een klacht en werkt naar herstel. Wij stellen geen diagnose en we behandelen niet. Een training begint bij jou en werkt naar sterker worden. Er hoeft niets mis met je te zijn. Je traint je lichaam voordat je buiten adem bent. Met je hoofd kan dat ook.

Dat betekent ook dat het voor iedereen is. Niet alleen voor mensen die vastlopen. Ook voor degene met het volle leven die af en toe toch voelt: dit is het niet helemaal.

Onze filosofie past in één zin. Niet mensen repareren, maar sterker maken.

En als het echt zwaar is, zeg dat dan tegen een psycholoog. Dat sluit een training niet uit. Het gaat vaak juist goed samen.

Oefen vandaag één vaardigheid

Kies vandaag één moment waarop je merkt dat je gespannen, geïrriteerd of moe bent. Stop heel even. Zeg in gewone woorden tegen jezelf wat er is. “Ik merk dat ik moe ben en dat ik wil dat iedereen even stil is.”

Meer niet. Je lost niets op. Je merkt op en je benoemt.

De meeste mensen slaan die stap over. En het is waar al het andere begint.

Je moet niks

Dus nee, dit is geen ACT therapie.

Je hoeft niet in therapie. Je hoeft geen probleem te hebben. Je hoeft geen psychologie te begrijpen.

Je zou alleen een paar vaardigheden kunnen leren die niemand je ooit heeft geleerd.

Wil je weten of dat bij je past? Plan een vrijblijvend kennismakingsgesprek met een trainer bij jou in de buurt.

Stop met moeten. Start met trainen.

Dit artikel is geschreven door Heidi Stiegelis

Vragen die ik krijg over ACT therapie en Je Moet Niks

Is Je Moet Niks ACT therapie?

Nee. ACT is de wetenschappelijke basis onder onze methode. Je Moet Niks is een training in mentale fitheid, gebouwd op mijn Model voor Mentale Fitheid. Je leert vaardigheden, je wordt niet behandeld.

Moet ik in therapie om dit te leren?

Nee. Alles in het traject is een vaardigheid, en vaardigheden kan iedereen leren, met of zonder klachten. Heb je ernstige klachten, dan kan een behandeling bij een psycholoog verstandig zijn naast de training.

Wat is het verschil tussen ACT en het Model voor Mentale Fitheid?

ACT beschrijft psychologische processen, in de taal van de psychologie. Het Model voor Mentale Fitheid vertaalt die principes naar vier pijlers en zes praktische vaardigheden die je in het dagelijks leven kunt gebruiken.

Hoe werkt het traject?

Tien weken. Zes online modules in je eigen tempo en vijf gesprekken met een gecertificeerde trainer bij jou in de buurt of online. Veel werkgevers vergoeden het.

Lees ook